काठमाडौँ — काठमाडौं उपत्यकाबाट सिसडोल ल्यान्डफिल साइटमा दैनिक १ हजार ३ सय टन फोहोर विर्सजन हुन्छ । महानगरपालिकाका २० वटा र निजी क्षेत्रका १२० वटा ट्रकले दैनिक रुपमा यहाँको फोहोर बोक्छन् । तर फागुन १ गतेदेखि काठमाडौंको फोहोर उठ्न छाडेको छ ।
नुवाकोटको ओखरपौवास्थित सिसडोल ल्यान्डफिल साइट जाने सडक त्यहाँका स्थानीयले महानगरको फोहोर बोक्ने ट्रक रोकिदिएपछि फोहोर उठ्न सकेको छैन ।
यसअघि वर्षाको बेला विसर्जनस्थल जाने सडक अवरुद्ध हुँदा उपत्यकाको फोहोर ढिलो गरेर उठ्थ्यो ।
अहिले पनि ९ दिनदेखि फोहोर नउठ्दा काठमाडौंमा ११ हजार ७ सय टन फोहोर थुप्रिएको छ । केही मात्रामा टेकुस्थित ट्रान्सफर स्टेसन र अधिकांश काठमाडौंको सडकपेटीमा थुप्रिएको छ । उपत्यकाभित्र करिब ४५० किलोमिटर सडक बडारिन्छ, त्यो फोहोर पनि सडकमै विर्सजन भइरहेको छ ।
फोहोर सडकमा थुप्रिँदा दुर्गन्ध फैलिएको छ । यसले स्वास्थ्यलाई मात्रै नभएर सरुवा रोग संक्रमणको जोखिम समेत बढाएको छ । जथाभावी रुपमा छरपस्ट फोहोर नउठ्दा संक्रमणको भय बढेको छ ।
संक्रामक रोग विशेषज्ञ डाक्टर अनुप सुवेदीले फोहोरका कारण विशेष गरेर झाडापखलालगायत पाचन प्रणालीसँग सम्बन्धित रोगहरु लाग्न सक्ने बताउँछन् । फोहोरको डंगुर थुप्रँदै जाँदा हैजा, टाइफाइडलगायतका संक्रमण रोग फैलन सक्ने बताए । कतिपय अवस्थामा फोहोरमा देखिने झिंगाले रोग सार्ने र विविध किसिमका ब्याक्टेरियाहरु समेत फैलने उनले बताए ।
फोहोरमैलासम्बन्धी अनुसन्धान गर्दै आएका त्रिचन्द्र कलेजका लेक्चरर मनोज न्यौपाने फोहोरको डंगुर धेरै हुँदा यसले पर्यावरणमा भौतिक, रसायनिक र सामाजिक–आर्थिक क्षेत्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने बताउँछन् । ‘फोहोरको मात्रा धेरै हुँदा यसले जमिन प्रदूषण गराउने, रसाएर जाने पानीले भूमिगत पानी प्रदूषित गराउने, चरा, गाईवस्तु, कुकुरहरुले पनि फोहोर खाने हुँदा तीनको स्वास्थ्यसँगै मानिसमा पनि रोग फैलाउँछ । किटाणु र भाइरसले मानिसको स्वास्थ्यलाई पनि असर गर्छ,’ उनले भने ।
तारकेश्वर नगरपालिका–३ का स्थानीयले बलाजु–रानीपौवा सडक खण्ड स्तरोन्नति नभएको भन्दै उनीहरुले फागुन १ गतेदेखि काठमाडौंको फोहोर बोक्ने सवारीलाई रोकेका छन् । यसको अगुवाई त्यहाँका वडाध्यक्ष मनोहरि तिवारीले गरेका छन् ।
वडाध्यक्ष तिवारीले पटक–पटक सडक स्तरोन्नतिको माग गरे पनि कुनै सुनुवाइ नभएपछि फोहोर बोक्ने सवारीलाई निषेध गर्न आफूहरु बाध्य भएको बताए । उनले कान्तिपुरसित भने, ‘ठेकेदार कम्पनीलाई हामीले पटकपटक गरेर सडक स्तरोन्नति गर्न भनेर आग्रह गर्यौं । तर, कुनै सुनुवाइ भएन । यही सडक हुँदै फोहोर बोक्ने टिपर पनि गुड्छन् । यी टिपरलाई रोकेपछि काठमाडौंमा फोहोर थुप्रिएपछि मात्रै सरकारले हाम्रो कुरा सुन्छ । त्यही भएर अवरुद्ध गरेका हौं ।’
२०७१ सालमा यो सडक स्तरोन्नतिका लागि शैलुङ कन्स्ट्रक्सनले ठेक्का पाएको थियो । सडक स्तरोन्नतीमा कम्पनीले कुनै चासो नदिएको स्थानीयको आरोप छ । पटकपटक ठेकेदार कम्पनीले सडक बनाउने सहमति गरेपनि कुनै चासो नदिएपछि फोहोर बोक्ने गाडी रोक्नुपरेको वडाध्यक्ष तिवारीको भनाइ थियो । शैलुङ कन्स्ट्रक्सन नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालका घरबेटी शारदा अधिकारीको हो । अधिकारी धेरै सडकहरु ठेक्का लिएर समयमा निर्माण नगर्ने ठेकेदारको रुपमा चिनिन्छन् ।
कठमाडौंको फोहोर व्यवस्थापन गर्दै आएका निजी क्षेत्रका प्रतिनिधि मित्रप्रसाद घिमिरेले ३ हजार मानिसहरुको दैनिक रोजीरोटी प्रत्यक्ष प्रभावित भएको बताए । उनले भने, ‘फोहोर अति आवश्यक सेवामा सूचीकृत हो । विसर्जनका लागि ढुवानी रोक्नु भनेको कानुनविपरीतको कार्य हो । घना बस्ती छ, फोहोर उठाउन नदिने हो भने दुर्गन्ध फैलिन्छ । ’ उनले फोहोर बोकेका गाडीलाई निर्वाध रुपमा ढुवानी गर्न दिनुपर्ने माग गरेका छन् ।
काठमाडौं महानगरपालिकाका सहायक प्रवक्ता महेशकुमार काफ्लेले सोमबारदेखि फोहोर उठ्न सक्ने बताए । उनले भने, ‘आज सम्बन्धित पक्षसँग छलफल गर्न सरोकारवाला सबै जानुभएको छ । ठेकेदरासँग सहमति गरेर पीडितको पनि समस्या समाधान हुन्छ होला । सकेसम्म भोलिदेखि हामी फोहोर उठाउन सुरु गर्छौं । हाम्रोबाट फोहोर उठाउन कुनै समस्या छैन ।’
कमेन्ट गर्नुहोस्